Prezydent Karol Nawrocki zawetował rządową nowelizację Kodeksu postępowania karnego, która miała ograniczyć nadużycia w stosowaniu tymczasowego aresztowania. Obecnie w polskich aresztach śledczych przebywa 7855 osób (dane na koniec lutego 2026), a sądy akceptują wnioski prokuratorów o areszt w 90% przypadków.
Weto prezydenta blokuje reformę systemu
Zawetowana nowelizacja KPK przewidywała istotne zmiany w stosowaniu aresztów tymczasowych. Zgodnie z projektem, areszt oparty wyłącznie na surowości kary nie mógłby trwać dłużej niż rok, a próg surowej kary zostałby podniesiony z 8 do 10 lat pozbawienia wolności. Dodatkowo, aresztu nie stosowałoby się w przypadku przestępstw zagrożonych karą do 2 lat (obecnie do roku). Sejm nie zdołał odrzucić prezydenckiego weta, co oznacza utrzymanie obecnego stanu prawnego.
Dramatyczny wzrost liczby aresztowanych
Raport Fundacji Court Watch wykazał, że w latach 2015-2019 liczba osób przebywających w polskich aresztach śledczych zwiększyła się o 100%. Obecnie oskarżeni muszą czekać w areszcie śledczym na prawomocny wyrok średnio 9 miesięcy, podczas gdy w większości krajów UE średnia ta nie przekracza 6 miesięcy. Sądy akceptują wnioski o przedłużenie aresztu w 95% przypadków, co świadczy o praktycznie automatycznym charakterze tych decyzji.
Nieoczekiwany sprzeciw środowisk kibolskich
Weto prezydenta wywołało wściekłość ruchu kibolskiego, z którym Karol Nawrocki miał do tej pory dobre relacje. Kibole zauważyli, że zablokowana zmiana utrudniłaby prokuraturze przeciąganie aresztu w nadziei na złamanie kibolskiej solidarności i uzyskanie zeznań dotyczących przestępstw w tym środowisku.
Kontekst
Problem nadużywania aresztów tymczasowych w Polsce narastał szczególnie w czasie rządów PiS, gdy liczba aresztowanych osiągnęła szczyt. Obecny Kodeks postępowania karnego pozwala stosować areszty praktycznie automatycznie, gdy kara grożąca za dane przestępstwo jest surowa. Liczba aresztowanych zależy w dużej mierze od nacisku polityków na prokuratorów, by ci składali wnioski aresztowe, które sądy rutynowo akceptują.
Думки та оцінки
Na opinię Piotra Kładocznego z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, «bez zmiany prawa tymczasowy areszt będzie nadużywany. Sędzia musi dostać narzędzia, by sprzeciwić się prokuraturze. Rządowy projekt zmierzał w dobrym kierunku, ale tego nie gwarantował».
Według ekspertów Fundacji Court Watch, obecna praktyka stosowania aresztów tymczasowych narusza standardy europejskie i prowadzi do systematycznego łamania praw człowieka.
Przedstawiciele środowisk prawniczych podkreślają, że automatyczne akceptowanie wniosków prokuratorskich przez sądy w 90% przypadków świadczy o dysfunkcji systemu wymiaru sprawiedliwości.
Najczęściej zadawane pytania
Ile osób przebywa obecnie w aresztach tymczasowych w Polsce?
Według najnowszych danych, na koniec lutego 2026 roku w polskich aresztach śledczych przebywało 7855 osób.
Jakie zmiany przewidywała zawetowana nowelizacja KPK?
Nowelizacja zakładała skrócenie maksymalnego czasu aresztu opartego na surowości kary do roku, podniesienie progu surowej kary z 8 do 10 lat oraz rezygnację z aresztu przy karach do 2 lat.
Ile trwa średnio areszt tymczasowy w Polsce?
W Polsce oskarżeni muszą czekać w areszcie śledczym na prawomocny wyrok średnio 9 miesięcy, podczas gdy w większości krajów UE nie przekracza to 6 miesięcy.
Jaki procent wniosków o areszt tymczasowy akceptują polskie sądy?
Polskie sądy akceptują wnioski prokuratorów o areszt tymczasowy w 90% przypadków, a wnioski o przedłużenie aresztu w 95% przypadków.