Instytut Krytyki Politycznej zbadał wstyd i dumę Polaków

Instytut Krytyki Politycznej zakończył w marcu 2026 roku badania «Ludzie bezwstydni. Dynamika emocjonalna populizmu w Polsce», analizując mechanizmy wstydu i dumy wśród Polaków na Wareckim Szlaku Jabłkowym.

Metodologia badań na Wareckim Szlaku Jabłkowym

Badania zostały przeprowadzone na Wareckim Szlaku Jabłkowym, regionie traktowanym jako społeczny «środek Polski». Inspiracją była socjologia Arlie Russell Hochschild i jej książka «Skradziona duma. Strata, wstyd i triumf prawicy» wydana w 2025 roku przez wydawnictwo Krytyki Politycznej.

Julia Szostek z zespołu badawczego wyjaśnia, że Hochschild badała dumę i wstyd wśród wyborców prawicy w amerykańskich Appalachach. W polskich badaniach wśród respondentów dominował elektorat głosujący na koalicję, choć badano również wyborców prawicy.

Wzajemny wstyd między grupami społecznymi

Przemysław Sadura wskazuje, że Polacy wstydzą się przede wszystkim siebie nawzajem. Liberalna inteligencja z syndromem oblężonej twierdzy wstydzi się wyborców PiS-u, klasy ludowej i mieszkańców wsi. Przykładem były komentarze po wywiadzie prezydentowej Marty Nawrockiej w TVN24, gdy liberałowie mówili, że «dziewczyna z blokowiska» nie nadaje się do Pałacu Prezydenckiego.

Z kolei wyborcy prawicy wstydzą się polityków — nie swoich, bo ze swoich są dumni. Są dumni z Karola Nawrockiego, a wstydzą się tych, których uważają za zdrajców Polski.

Polaryzacja społeczna w Polsce

Badacze analizowali związek między emocjami wstydu i dumy a niszczącą społeczeństwo polaryzacją. Pełen raport z badań został opublikowany 27 marca 2026 roku i jest dostępny dla czytelników.