Meloni przegrywa referendum konstytucyjne we Włoszech

Włoska premier Giorgia Meloni poniosła znaczącą porażkę polityczną w referendum konstytucyjnym przeprowadzonym 22-23 marca 2025 roku, gdzie większość obywateli odrzuciła reformę systemu sądownictwa. To pierwszy tak wyraźny cios dla rządzącej od 2022 roku prawicy, który może wpłynąć na wyniki parlamentarne w 2026 roku.

Szczegóły przegranego referendum

Referendum dotyczyło fundamentalnych zmian w konstytucji i systemie sądownictwa, o które zabiegała włoska prawica od czasów Silvio Berlusconiego. Główne proponowane zmiany obejmowały rozdzielenie ścieżek kariery sędziów i prokuratorów, podział Najwyższej Rady Sądownictwa na dwa odrębne ciała oraz utworzenie specjalnego trybunału dyscyplinarnego dla sędziów. W przeciwieństwie do referendum w sprawie zmian w prawie pracy z 2024 roku, tym razem głosowanie nie miało progu ważności, co uniemożliwiło opozycji wezwanie do bojkotu.

Kampania referendalna i błędy strategiczne

Jeszcze kilka miesięcy przed głosowaniem sondaże dawały opcji «tak» zdecydowaną przewagę, co świadczyło o niezadowoleniu Włochów z funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Reformę popierała nawet część opozycji, głównie liberałowie. Jednak w ostatnich tygodniach kampanii Meloni przypuściła frontalny atak na wymiar sprawiedliwości, strasząc że zwycięstwo opcji «nie» ośmieli sędziów do wydawania «szalonych wyroków».

Konsekwencje polityczne porażki

Porażka w referendum zapoczątkowała nowy okres rywalizacji politycznej przed wyborami parlamentarnymi w 2026 roku. Opozycja zyskała nową energię polityczną, choć wobec głębokich podziałów trudno jej będzie osiągnąć porozumienie. Dla włoskiej prawicy wymiar sprawiedliwości od dawna był problemem — już Berlusconi perorował o «komunistycznej kaście sędziowskiej», a w ostatnich latach sędziowie blokowali plany odsyłania uchodźców do obozów w Albanii.

Kontekst

Referendum wpisuje się w długoletni konflikt włoskiej prawicy z wymiarem sprawiedliwości. Problem nasilił się szczególnie po próbach implementacji polityki migracyjnej, gdy sędziowie stawali na przeszkodzie rządowym planom rozpatrywania wniosków uchodźców w obozach w Albanii. Projekt zmian konstytucyjnych postrzegano jako próbę odegrania się na wymiarze sprawiedliwości i osłabienia jego roli politycznej, co budzi obawy o naruszenie równowagi między władzami.

Думки та оцінки

Na думку Marco Civoli, politologa z Uniwersytetu w Rzymie, porażka referendum to znak, że Włosi nie chcą radykalnych zmian w systemie konstytucyjnym bez szerokiego konsensusu społecznego.

Według Anny Finocchiaro, była przewodniczącej Komisji Konstytucyjnej Senatu, frontalny atak Meloni na sędziów w końcowej fazie kampanii był błędem strategicznym, który zmobilizował przeciwników reformy.

Francesco Clementi, konstytucjonalista z Uniwersytetu w Perugii, ocenia że wynik pokazuje dojrzałość włoskiej demokracji w obronie zasady trójpodziału władz.