Białoruska Republika Ludowa 1918: jak powstało i upadło państwo

25 marca 1918 roku została proklamowana Białoruska Republika Ludowa (BRL), pierwsza próba stworzenia niepodległego państwa białoruskiego. Inicjatywa ta wynikała z prac I Zjazdu Wszechbiałoruskiego, który odbył się w grudniu 1917 roku z udziałem niemal 1900 delegatów ze wszystkich ziem białoruskich.

I Zjazd Wszechbiałoruski jako początek białoruskiej państwowości

Od 5 do 18 grudnia 1917 roku w Mińsku odbywał się I Zjazd Wszechbiałoruski, na który przybyło 1900 delegatów. Bolszewicy początkowo zgodzili się na organizację zjazdu, jednak z każdym dniem coraz bardziej niepokoiły ich postulaty autonomii Białorusi w ramach demokratycznej Rosji. 18 grudnia żołnierze z czerwonymi opaskami aresztowali 27 członków prezydium zjazdu, jednak niezatrzymana część Rady Zjazdu następnego dnia zorganizowała działalność konspiracyjną.

Proklamacja niepodległości i działalność BRL

Rada Zjazdu działała w konspiracji przez kilka miesięcy, aż 25 marca 1918 roku proklamowała powstanie Białoruskiej Republiki Ludowej. BRL funkcjonowała formalnie do 1920 roku, jednak nigdy nie kontrolowała całego terytorium Białorusi. Państwo to powstało w okresie, gdy inne narody środkowoeuropejskie – Polacy, Litwini, Czesi, Słowacy – skutecznie uzyskiwali niepodległość po I wojnie światowej.

Przyczyny upadku białoruskiego państwa

Białoruska Republika Ludowa nie zdołała utrzymać się jako niepodległe państwo z kilku powodów. Brakowało jej kontroli nad terytorium, które było zajęte przez wojska niemieckie, a później przez Armię Czerwoną i siły polskie. Dodatkowo białoruski ruch narodowy był stosunkowo młody w porównaniu z ruchami narodowowyzwoleńczymi sąsiednich krajów, co utrudniało mobilizację społeczeństwa wokół idei niepodległości.